O jedwabiu

Na wstępie należy zaznaczyć, że tematem tego artykułu jest jedwab naturalny. Niestety, niektórzy sprzedawcy często używają słowa „jedwab” w odniesieniu do tkanin sztucznych, wykonanych z włókien syntetycznych. To problem, z którym niewiele możemy zrobić, ale na szczęście możemy przynajmniej udzielić kilku rad.

Więc co to jest? naturalny jedwab? Encyklopedyczna definicja jedwabiu naturalnego jest prosta: jest to materiał tekstylny pochodzenia zwierzęcego, uzyskiwany z kokonów niektórych gatunków owadów, głównie jedwabników.

Nasza definicja jest również prosta: to niesamowity, piękny i wyjątkowy materiał, którego nie powinno zabraknąć w Twojej garderobie, zarówno w postaci ubrań, jak i dodatków. Żaden syntetyk nie dorównał jeszcze właściwościom naturalnego jedwabiu.

Jedwab naturalny jest wytwarzany z kądziołków owadów, najczęściej jedwabników. Jego larwy przepoczwarzają się w kokonach, z których następnie pozyskuje się włókno jedwabne.

Jedwab to materiał o długiej historii. Na początku był zarezerwowany wyłącznie dla chińskiego dworu cesarskiego, ale później stał się rzadkim, egzotycznym towarem, na który mogli sobie pozwolić tylko najbogatsi. Dziś prawdziwy jedwab jest bardziej przystępny cenowo i nie jest już prawdą, że tkaniny jedwabne to jedynie delikatny luksus, który nie nadaje się na co dzień. Jedwab jest dostępny w wielu wzorach i można z niego uszyć zarówno efektowną sukienkę, jak i koszulkę pasującą do jeansów.

Prawdziwy jedwab ma wiele zalet, które zdecydowanie przewyższają jego nieliczne wady. Jakie?

Moglibyśmy zacząć od podkreślenia miękkości i oddychalności tkanin jedwabnych, ale najbardziej podoba nam się w nich to, że są tak piękne. Dzięki niemal idealnie gładkiej powierzchni i unikalnemu przekrojowi (trójkąt o zaokrąglonych rogach), włókno jedwabiu ma wyjątkowy, subtelny połysk, którego nie da się podrobić nawet w przypadku najwyższej jakości materiałów sztucznych. Równie wyjątkowy jest przepływ cienkich tkanin ( szyfonu, krepy chińskiej, satyny ) oraz „papierowe” fałdy tworzone przez jedwabną taftę, dupion czy barwniki. Naturalny jedwab bardzo dobrze przyjmuje barwniki i trudno znaleźć tak piękne odcienie, jak te używane do barwienia, na przykład dupionów czy habutai.

Jednak liczą się również właściwości praktyczne. Jak już wspomnieliśmy, prawdziwy jedwab jest miękki – prawie nie czuć go na skórze. Jest delikatny, gładki (nawet tkaniny o „grubszym” splocie, takie jak żorżeta czy biurety, świetnie się noszą) i nie podrażnia nawet najbardziej wrażliwej skóry.

Jedwab jest oddychający (dotyczy to również grubszych tkanin, takich jak szyfon ) i, z wyjątkiem niektórych, chłodny. Najchłodniejsze są lekkie, gładkie tkaniny ( krepdeszyn, satyna ). Miękkie materiały, które nie mają tak gładkiej powierzchni ( dżersej jedwabny, mieszanki jedwabiu, jedwab dziki, biurety ) są cieplejsze.

Jedwab, podobnie jak inne materiały naturalne, nie pochłania zapachów. Każdy, kto uprawia sport w funkcjonalnej odzieży syntetycznej, wie, jak często trzeba ją prać. Nie polecamy jedwabiu do uprawiania intensywnego sportu, ale z pewnością docenisz tę właściwość w bluzkach, sukniach balowych czy jedwabnej bieliźnie.

W przeciwieństwie do bawełny, jedwab nie pleśnieje i nie jest atakowany przez mole, tak jak wełna. Podczas przechowywania należy uważać, aby nie pozostawiać go złożonego w jednej pozycji zbyt długo, ponieważ fałdy staną się niemożliwe do wyprasowania. Dotyczy to zwłaszcza rzadko noszonych ubrań, takich jak sukienki wizytowe, a także tkanin, które czekają w szafie, aż uszyjesz z nich coś pięknego.

Jedwab jest wrażliwy na wysokie temperatury podczas prania i prasowania, dlatego należy przestrzegać zaleceń dotyczących pielęgnacji (letnia woda, letnie żelazko). Niektórych tkanin nie należy w ogóle moczyć, ale dotyczy to szczególnie tych najbardziej luksusowych, nie przeznaczonych do codziennego użytku ( np. tafty, dżerseje ).

O tym, jak dbać o jedwab, piszemy szczegółowo w osobnym artykule Jak prać jedwab.

Wśród wad wymienia się również podatność na gniecenie, która niestety jest typowa dla większości materiałów naturalnych. Jednak nie wszystkie jedwabie mocno się gniotą, a niektóre tkaniny prawie w ogóle się nie gniotą (np. mieszanki z elastanem). Więcej o podatności na gniecenie i innych właściwościach poszczególnych tkanin można przeczytać w artykule o rodzajach tkanin jedwabnych.

I tak, i nie. Istnieje niezliczona ilość naturalnych jedwabi. Mówiąc o jedwabiu, zazwyczaj mamy na myśli ten najpopularniejszy, czyli morwowy. Istnieje jednak kilka jego rodzajów. Wszystkie charakteryzują się doskonałymi właściwościami wspomnianego wyżej jedwabiu naturalnego, ale różnią się wyglądem, połyskiem, pochodzeniem, metodą produkcji i ceną. Opisujemy to szczegółowo w naszym artykule „Rodzaje jedwabiu”.

W Sartor nigdy nie kupisz niczego innego niż prawdziwy, naturalny materiał pod nazwą „jedwab”, ale niestety nie wszędzie jest to regułą. Głównym powodem jest niejasność terminologiczna, ale czasami może to być również kwestia kalkulacji.

Czym więc jest jedwab sztuczny ? Termin „jedwab” był wcześniej używany w odniesieniu do każdego włókna „nieskończonego”. Jedwab morwowy jest jedynym naturalnym materiałem należącym do tej grupy (choć oczywiście nie jest nieskończony – po prostu bardzo długi). Poza tym do tej grupy zaliczają się tylko materiały sztuczne. Jedwab poliestrowy lub wiskozowy to długie, syntetyczne, gładkie włókno, przeznaczone na przykład do produkcji tkanin imitujących jedwab. Obecnie niektórzy eksperci wolą używać terminu „filament” w odniesieniu do włókien syntetycznych, aby uniknąć nieporozumień.

Zdarza się, że w sklepie natkniesz się na tkaninę oznaczoną jako jedwab, a w rzeczywistości jest to poliester lub wiskoza. Może to nie być celowa próba oszustwa, a jedynie ignorancja. Zgodnie z obowiązującymi przepisami (w Czechach stosujemy Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1007/2011 ), słowo „jedwab” w składzie surowcowym tkanin może być używane wyłącznie w odniesieniu do włókien pozyskiwanych z gruczołów jedwabnych owadów – czyli prawdziwego jedwabiu naturalnego. W razie wątpliwości co do składu tkaniny, lepiej zapytać przed zakupem lub przetestować próbkę.

Należy również zachować ostrożność przy zakupie z krajów spoza UE. W niektórych krajach nie obowiązują tak surowe przepisy i wszystko, co choć trochę przypomina jedwab, nazywane jest „jedwabiem”. Jeśli nie ma informacji, że jest to „100% jedwab naturalny”, należy spodziewać się wariantu syntetycznego.

W rzeczywistości dość łatwo odróżnić prawdziwy jedwab od podróbki. Szczegółowe instrukcje, jak uniknąć oszustwa, znajdziesz w naszym osobnym artykule o tym, jak rozpoznać jedwab.

Produkcja jedwabiu naturalnego to złożony i czasochłonny proces. Gąsienice i poczwarki wymagają ciągłej opieki, a późniejsza obróbka kokonów i przędzenie włókien jest również wymagające.

Ale to również niezwykle interesujący proces, który stopniowo dokumentujemy dla Ciebie. Możesz już z nami zajrzeć na przykład do przędzalni nici jedwabnych, gdzie ultracienkie włókna są przetwarzane w piękną, błyszczącą przędzę, którą opisujemy w naszym pierwszym poście o produkcji jedwabiu „Od kokonu do nici”.

A tak przy okazji, czy wiesz, że kokony jedwabne są kupowane i sprzedawane na specjalnych giełdach, a ich cena waha się podobnie jak ceny akcji na Wall Street? W Indiach jest to jedyny legalny sposób kupowania i sprzedawania kokonów. Giełda odbywa się w formie aukcji i jest bardzo ekscytująca. Czy chciałbyś odwiedzić taką giełdę? Dzięki naszemu raportowi o handlu jedwabnikami, możesz to teraz zrobić.

Karawany nie mogły przewozić jednej rzeczy: sekretu produkcji jedwabiu. Chiny chciały utrzymać monopol (Europejczycy byli skłonni wydawać ogromne sumy złota na jedwab), a eksport jedwabników lub ich jaj karany był śmiercią. Pierwsze jedwabniki zostały zdobyte przez cesarza bizantyjskiego Justyniana I, który wysłał po nie dwóch mnichów. Powrócili oni w 552 roku n.e. i zapoczątkowali europejski przemysł jedwabniczy. Z Bizancjum niedaleko było do Europy Zachodniej, Afryki Północnej i krajów arabskich.

Największym europejskim centrum jedwabiu stały się Włochy, a w szczególności miasta Lukka, Wenecja, Florencja i Genua. Przemysł jedwabniczy rozkwitł również w Hiszpanii, gdzie tkactwo początkowo rozwijało się pod rządami arabskimi w Andaluzji, a później, pod rządami królów katolickich, w Walencji (która słynęła głównie z produkcji jedwabnych aksamitów). Później tkactwo jedwabiu osiedliło się również we Francji, a konkretnie w Lyonie, gdzie nadal można znaleźć niektóre z pierwotnych działających warsztatów. W XVII wieku jedna trzecia mieszkańców Lyonu pracowała w przemyśle jedwabnym. Włoski i francuski jedwab charakteryzował się bardzo wysoką jakością, dzięki czemu oba kraje zyskały silną pozycję w rozwijającym się świecie mody.

Niestety, w drugiej połowie XIX wieku europejski przemysł jedwabniczy został zdziesiątkowany przez epidemie chorób atakujących gąsienice jedwabników. Jednocześnie rosła cena jedwabiu, który nie mógł konkurować z innymi produktami kwitnącego przemysłu tekstylnego, a dzięki nowym możliwościom transportu (szybsze statki, otwarcie Kanału Sueskiego) importowany jedwab stawał się tańszy.

W Europie pozostało kilka fabryk produkujących luksusowe tkaniny jedwabne, ale surowiec do ich produkcji jest importowany z Azji. Największymi producentami jedwabiu na świecie, podobnie jak w starożytności, pozostają Chiny i Indie, z niewielkim udziałem Japonii.

Jedwab to sprawdzony materiał o bogatej historii, który należnie zagościł w dzisiejszej garderobie. Jedwabne ubrania wpisują się w ideę slow fashion – są wysokiej jakości, piękne i wygodne w noszeniu, więc nie ma mowy o tym, żeby leżały niepotrzebnie w szafie i nie były wyrzucane. Co więcej, asortyment tkanin jedwabnych jest tak szeroki, że znajdziesz w nim niemal każdą część garderoby – od luksusowych sukien wieczorowych czy ślubnych, przez letnie bluzki, po wyjątkowo wygodną bieliznę i bieliznę nocną.

Sama produkcja jedwabiu jest ekologiczna w porównaniu z innymi materiałami, takimi jak bawełna czy zwykła wiskoza. Jego produkcja nie wymaga dużego zużycia wody ani użycia niebezpiecznych chemikaliów, których odpady stanowiłyby problem. Ponadto, do prawidłowego funkcjonowania jedwabników potrzebne są żywe drzewa – morwy, które najpierw trzeba wyhodować i pielęgnować, dlatego oprócz jedwabiu powstają również rozległe sady morwowe.

Tkaniny jedwabne w ofercie Sartor Bohemia